top of page

Wat is fascia en hoe beĆÆnvloedt het spanning, emoties en lichamelijke klachten?

10 nov
7 minuten om te lezen

Bijgewerkt op: 12 nov

Fascia is veel meer dan het bindweefsel rondom onze spieren. Het vormt een uitgebreid netwerk dat het lichaam met elkaar verbindt en voortdurend reageert op beweging, aanraking, belasting en veranderingen in onze omgeving.


In mijn werk als osteopaat fascineert mij vooral hoe lichamelijke spanning samenhangt met het zenuwstelsel, onze ervaringen en de manier waarop we door het leven bewegen. Na meer dan 25 jaar werken met cliƫnten en sporters ben ik steeds meer gaan kijken naar het lichaam als ƩƩn samenhangend systeem. Fascia speelt daarin voor mij een centrale rol.


Wat is fascia precies?

Fascia is een netwerk van bindweefsel dat vrijwel overal in ons lichaam aanwezig is. Het omgeeft en ondersteunt spieren, botten, zenuwen, bloedvaten en organen. Het bestaat onder andere uit collageenvezels, elastische vezels, cellen en een waterrijke extracellulaire matrix.

Dit netwerk zorgt voor structuur, maar maakt ook beweging tussen verschillende weefsels mogelijk. Wanneer je je arm optilt, je hoofd draait of diep inademt, bewegen niet alleen je spieren. Ook de omliggende bindweefsellagen bewegen en passen zich aan.

Fascia helpt mechanische krachten te verdelen en vormt een belangrijke omgeving voor de uitwisseling van signalen tussen cellen en weefsels. Je kunt het lichaam daarom niet volledig begrijpen door alleen naar afzonderlijke spieren, gewrichten of organen te kijken.


Waarom kan fascia invloed hebben op klachten op verschillende plekken?

Stel dat iemand voortdurend spanning ervaart in de nek. Dan onderzoek ik niet alleen de nekwervels of nekspieren, maar ook de schouders, borstkas, ademhaling en het middenrif.

De verschillende structuren beĆÆnvloeden elkaars beweging en belasting. Wanneer de ribbenkast minder vrij beweegt, kan dat invloed hebben op de ademhalingsmechanica. Wanneer iemand voortdurend de schouders aanspant, verandert ook de belasting van de nek en bovenrug.

Het fasciale netwerk maakt deel uit van die onderlinge samenhang. Dit verklaart waarom ik bij terugkerende klachten graag verder kijk dan de plek waar de pijn zich manifesteert.



Fascia als communicatienetwerk


Wat mij bijzonder interesseert, is dat fascia niet alleen mechanische eigenschappen heeft. Fascia bevat zenuwuiteinden die betrokken zijn bij het waarnemen van beweging, druk, spanning en pijn. Het bindweefsel reageert bovendien op mechanische belasting en staat via cellulaire processen in wisselwerking met andere weefsels.


Ik zie fascia daarom als een onderdeel van een veel groter communicatienetwerk. Ons lichaam ontvangt voortdurend informatie via onze zintuigen. Wat we zien, horen, voelen en ervaren, beĆÆnvloedt hoe ons zenuwstelsel reageert.

Die reacties kunnen zichtbaar worden in onze ademhaling, houding, spierspanning en beweging. Vanuit mijn visie vormt fascia een belangrijke schakel tussen deze verschillende processen.


De bijzondere eigenschappen van collageen en piƫzo-elektriciteit

Een interessant onderzoeksgebied is de relatie tussen mechanische belasting en elektrische verschijnselen in biologische weefsels.


Collageen, een belangrijk bestanddeel van fascia, heeft piƫzo-elektrische eigenschappen. Dat betekent dat vervorming van collageen onder bepaalde omstandigheden elektrische lading kan opwekken.

Ook elektrische potentiaalverschillen en de beweging van geladen deeltjes in en rondom weefsels zijn onderwerp van onderzoek. Dit roept voor mij interessante vragen op. Wat gebeurt er wanneer weefsels voortdurend bewegen, rekken en ontspannen? Welke rol spelen elektrische eigenschappen van collageen bij de communicatie tussen cellen? En hoe verhouden deze processen zich tot de subtiele reacties die ik tijdens een behandeling waarneem?


Het zijn vragen die mijn belangstelling voor het fasciale systeem verder verdiepen.


Fascia, water en frequenties

Fascia bevat een grote hoeveelheid water. De eigenschappen van water in en rondom collageenvezels spelen een rol in de mechanische en biologische werking van bindweefsel.

Onderzoekers zoals Gerald Pollack hebben zich verdiept in de bijzondere eigenschappen van water nabij hydrofiele oppervlakken.


Binnen bredere theorieƫn over biologische communicatie wordt onderzocht welke rol elektrische lading, elektromagnetische processen, licht en trillingen kunnen spelen in levende systemen.

Ook de beschrijving van fascia als een liquid crystal matrix, onder andere besproken door Catherine Clinton, sluit aan bij deze manier van kijken.


Voor mij is het fascinerend om het lichaam niet alleen als een mechanisch geheel te beschouwen, maar ook als een systeem waarin voortdurend informatie wordt ontvangen, verwerkt en uitgewisseld. Ik gebruik dit perspectief als een aanvullende denkrichting bij mijn osteopathische waarnemingen.


Kunnen emoties en ervaringen invloed hebben op fascia?

Denk eens aan wat er lichamelijk gebeurt wanneer je schrikt. Je ademhaling verandert, spieren spannen zich aan en je houding past zich onmiddellijk aan.

Of denk aan een periode waarin je voortdurend onder druk staat. Misschien merk je dat je schouders hoger staan, je buik gespannen voelt of dat ontspannen steeds moeilijker wordt.

Onze ervaringen hebben dus ook een lichamelijke kant. Wat mij in mijn praktijk opvalt, is dat sommige mensen jarenlang vergelijkbare spanningspatronen blijven vertonen.

Soms blijkt zo'n patroon samen te hangen met een oude blessure, een langdurige periode van belasting of een ingrijpende gebeurtenis.


Fascia en weefselgeheugen

Ons lichaam draagt de ervaringen van ons leven met zich mee. Fysieke belasting, blessures, langdurige stress en emotionele gebeurtenissen kunnen hun sporen achterlaten in de manier waarop we bewegen, ademen en spanning vasthouden.


Fascia speelt hierin een belangrijke rol. Het fasciale netwerk past zich voortdurend aan wat we meemaken en hoe we ons lichaam gebruiken.

In mijn praktijk zie ik regelmatig dat bepaalde spanningspatronen verbonden zijn met eerdere ervaringen. Soms gaat het om een oude blessure, soms om een periode van langdurige overbelasting of een ingrijpende emotionele gebeurtenis.


Tijdens een behandeling onderzoek ik daarom niet alleen waar het weefsel spanning vasthoudt, maar ook welke ervaringen en omstandigheden daarmee samenhangen.

Wanneer ontstond de spanning? Wat speelde er in die periode? En waarom reageert het lichaam in bepaalde situaties opnieuw op dezelfde manier?


Voor mij is fascia daarmee niet alleen een verbindend weefsel, maar ook een onderdeel van het lichamelijke geheugen en het verhaal dat iemand met zich meedraagt.


De relatie tussen fascia, het zenuwstelsel en de nervus vagus

Het autonome zenuwstelsel helpt het lichaam voortdurend te reageren op veranderingen in de omgeving. Het beĆÆnvloedt onder andere hartslag, ademhaling, spijsvertering en lichamelijke reacties op stress.


De nervus vagus speelt een belangrijke rol in de communicatie tussen de hersenen en organen zoals het hart, de longen en het spijsverteringsstelsel. Fascia bevindt zich rondom veel van deze structuren en maakt deel uit van hun mechanische omgeving.


In mijn werk onderzoek ik daarom regelmatig de samenhang tussen de beweeglijkheid van de borstkas, het middenrif, de buik en de ademhaling.

Soms zie ik dat wanneer iemand rustiger gaat ademen en de spanning in het lichaam verandert, ook andere gebieden gemakkelijker gaan bewegen. Het zenuwstelsel en het fasciale systeem bekijk ik daarom niet los van elkaar.


Wat hebben mitochondriƫn met lichamelijke spanning te maken?

Mitochondriƫn staan vooral bekend als de onderdelen van onze cellen die betrokken zijn bij de productie van ATP, een belangrijke energiedrager. Maar mitochondriƫn reageren ook op veranderingen in de omgeving van de cel en zijn betrokken bij verschillende signaalprocessen.

Onderzoek naar stress en mitochondriƫle functies, onder andere door Martin Picard, laat zien hoe nauw lichamelijke energiehuishouding en stressreacties met elkaar verweven zijn.


Dat vind ik een interessante aanvulling op mijn kijk op het lichaam. Wanneer iemand langdurig onder druk staat, verandert niet alleen hoe diegene zich voelt. Ook slaap, herstel, beweging, ademhaling en lichamelijke belastbaarheid kunnen veranderen.

Ik onderzoek daarom niet uitsluitend het plaatselijke weefsel, maar ook de omstandigheden waarin het lichaam probeert te functioneren.



Fascia en meridianen uit de traditionele Chinese geneeskunde

Ook de relatie tussen fascia en de meridianen uit de traditionele Chinese geneeskunde vind ik interessant. Binnen de TCM worden meridianen beschreven als banen waarlangs Qi, of levensenergie, stroomt.


Er zijn onderzoekers die mogelijke anatomische relaties onderzoeken tussen bindweefselstructuren en meridiaanbanen.

Die gedachte sluit aan bij mijn belangstelling voor fascia als een netwerk waarin verschillende delen van het lichaam met elkaar verbonden zijn. Ik zie het als een aanvullende manier om naar samenhang te kijken, naast de anatomische en osteopathische benadering.


Hoe werk ik met fascia tijdens een osteopathische behandeling?

Mijn behandeling bestaat uit zachte osteopathische technieken. Ik onderzoek met mijn handen de beweeglijkheid en spanning van verschillende weefsels.

Daarbij probeer ik niet om een structuur met kracht in een bepaalde richting te duwen. Ik volg wat ik waarneem. Binnen de osteopathie noemen we dit ook wel listening.

Soms voelt het alsof een subtiele beweging ergens wordt afgeremd. Alsof ik met mijn handen een zachte grens tegenkom.

Door aandachtig bij die weerstand te blijven, kan ik onderzoeken hoe het lichaam reageert en of de spanning of beweeglijkheid verandert. Het is een proces van waarnemen, volgen en opnieuw onderzoeken.


Wat gebeurt er wanneer spanning verandert?

Soms verandert de ademhaling. Iemand zucht diep, voelt warmte of merkt dat een bepaald gebied gemakkelijker beweegt. Bij andere mensen is de verandering nauwelijks direct merkbaar.

Ik beschouw zulke reacties als informatie over hoe het lichaam op aanraking en behandeling reageert.

Wanneer er ook een emotionele ervaring naar voren komt, kan dat aanleiding zijn om samen te onderzoeken welke betekenis die ervaring voor iemand heeft. Dat hoeft niet bij iedere behandeling. Het lichaam en de hulpvraag bepalen waar we aandacht aan besteden.


Waarom blijven sommige klachten terugkomen?

Dit is een van de belangrijkste vragen in mijn werk. Een behandeling kan ervoor zorgen dat iemand zich tijdelijk soepeler voelt. Maar wanneer de omstandigheden en patronen die samenhangen met de klachten hetzelfde blijven, kan spanning opnieuw ontstaan.

Denk bijvoorbeeld aan iemand die voortdurend veel verantwoordelijkheid draagt. Diegene werkt lange dagen, staat altijd aan en merkt nauwelijks meer wanneer het lichaam vermoeid raakt.

Misschien ontstaan er terugkerende nek- of rugklachten. Dan is het zinvol om niet alleen naar de beweeglijkheid van de nek of rug te kijken, maar ook naar de ademhaling, het zenuwstelsel, herstel en de manier waarop iemand met belasting omgaat.

Het fasciale systeem kan daarin een belangrijk onderdeel van het onderzoek zijn.


Wat is het verschil tussen fasciatherapie en osteopathie?

Fasciatherapie richt zich specifiek op het fasciale bindweefsel en de spanning en beweeglijkheid daarvan.

Osteopathie kijkt breder naar de samenhang tussen spieren, gewrichten, fascia, organen, ademhaling en het zenuwstelsel.

Binnen mijn praktijk is werken met fascia daarom geen afzonderlijke behandeling. Het is ƩƩn van de manieren waarop ik het lichaam onderzoek en behandel.

Mijn benadering combineert zachte manuele technieken met aandacht voor lichamelijke belasting, herstel en terugkerende patronen.


Mijn visie: het lichaam vertelt een verhaal

Na meer dan 25 jaar als osteopaat ben ik steeds meer gaan beseffen hoeveel informatie het lichaam ons geeft. Niet alleen via pijn of bewegingsbeperkingen, maar ook via ademhaling, houding, spanning en subtiele reacties op aanraking.

Fascia is voor mij een belangrijk onderdeel van dat verhaal. Het verbindt verschillende structuren en nodigt uit om het lichaam niet als losse onderdelen te bekijken.

Daarom vraag ik me tijdens een behandeling niet alleen af welke structuur minder beweeglijk is. Ik onderzoek ook welke samenhang er bestaat tussen lichamelijke spanning, eerdere belasting, ervaringen en het leven dat iemand leidt.

Want de plek waar je pijn voelt, vertelt niet altijd het hele verhaal.



Meer ontdekken?


Wil je weten hoe ik met osteopathische technieken werk?

Heb je terugkerende lichamelijke klachten en wil je onderzoeken welke patronen daarbij een rol spelen?


Ā 
Ā 
Ā 

Opmerkingen


Het is niet meer mogelijk om opmerkingen te plaatsen bij deze post. Neem contact op met de website-eigenaar voor meer info.
bottom of page