Terugkerende buikklachten: waarom blijft je buik opspelen?

Je buik is opgeblazen, onrustig of gevoelig. Soms na het eten, soms op momenten waarop je helemaal niet begrijpt waarom je buik reageert. Misschien wisselen periodes waarin het goed gaat zich af met periodes waarin de klachten ineens weer terugkomen.

Vaak wordt bij terugkerende buikklachten als eerste naar voeding gekeken. Wat eet je? Waar reageer je op? Wat kun je beter weglaten?

Dat is logisch. Maar je spijsvertering functioneert niet op zichzelf.

Je maag en darmen, andere organen in de buik, het middenrif, het zenuwstelsel, de ademhaling, spieren en bindweefsel beïnvloeden elkaar voortdurend. Ook fysieke belasting, herstel, stress en emoties kunnen invloed hebben op hoe dit hele systeem functioneert.

Daarom is de vraag bij terugkerende buikklachten soms groter dan alleen:

Wat verdraag ik niet?

De vraag kan ook zijn:

Waarom reageert mijn buik steeds opnieuw?

De verbinding tussen buik, middenrif en zenuwstelsel

Het middenrif vormt een belangrijke verbinding tussen borst- en buikgebied. Het is onze belangrijkste ademhalingsspier en beweegt normaal gesproken bij iedere ademhaling.

Die beweging zorgt niet alleen voor ademhaling. Door de beweging van het middenrif veranderen voortdurend de druk en beweging in borst- en buikholte. Het middenrif heeft bovendien anatomische verbindingen met onder andere de ribben, borstbeen en wervelkolom.

Ademhaling en spijsvertering staan daarnaast onder invloed van het autonome zenuwstelsel.

Wanneer je langere tijd onder fysieke of emotionele belasting staat, kan je ademhaling veranderen. Je kunt bijvoorbeeld hoger of oppervlakkiger gaan ademen en meer spanning vasthouden rond borstkas, buik en middenrif.

Tegelijkertijd kan langdurige stress invloed hebben op functies van het maag-darmstelsel, zoals beweging en gevoeligheid.

Dat betekent niet dat stress automatisch de oorzaak is van buikklachten. Wel laat het zien waarom we de buik niet los kunnen bekijken van ademhaling, zenuwstelsel en de rest van het lichaam.

Als het middenrif minder vrij beweegt

Wanneer er veel spanning rond het middenrif aanwezig is, kan de ademhaling minder vrij aanvoelen en kan het lichaam op andere plekken gaan compenseren.

Dat kan niet alleen boven het middenrif merkbaar worden, bijvoorbeeld in borst, schouders of nek. Ook onder het middenrif bevinden zich structuren die voortdurend met deze beweging te maken hebben.

Binnen oosterse geneeswijzen wordt het middenrif daarnaast gezien als een belangrijke overgang tussen boven- en onderlichaam. Wanneer daar veel spanning aanwezig is, kan dat worden ervaren als stagnatie: de adem beweegt minder vrij, het lichaam houdt spanning vast en ook emoties kunnen minder ruimte krijgen om te bewegen en verwerkt te worden.

Daarmee komen we bij een onderdeel dat bij buikklachten vaak nauwelijks wordt meegenomen:

wat iemand emotioneel te verwerken heeft.

Emoties en buikklachten

We kennen bijna allemaal de directe relatie tussen emoties en de buik.

Spanning voor een belangrijke gebeurtenis kan je buik onrustig maken. Angst kan letterlijk in je buik voelbaar zijn. Langdurige stress kan samengaan met veranderingen in eetlust of stoelgang.

De verbinding tussen hersenen en darmen — vaak de hersen-darm-as genoemd — werkt in beide richtingen. Het zenuwstelsel beïnvloedt de spijsvertering en signalen vanuit het maag-darmstelsel beïnvloeden op hun beurt de hersenen en hoe we ons voelen.

Emotionele belasting is daarom niet iets wat volledig losstaat van het lichamelijke.

Maar binnen mijn manier van kijken gaat die vraag nog verder.

Wat gebeurde er in de periode waarin de buikklachten begonnen? Was er langdurige stress? Veranderde er iets in je leven? Was er iets wat moeilijk te verwerken was? En veranderden tegelijkertijd je ademhaling, slaap, energie, eetlust of spijsvertering?

Niet omdat iedere emotie een specifieke klacht veroorzaakt, maar omdat lichaam en emotie voortdurend onderdeel zijn van hetzelfde systeem.

De visie vanuit de Chinese geneeskunde

Binnen de traditionele Chinese geneeskunde wordt al eeuwen vanuit relaties tussen lichamelijke functies en emoties gekeken.

Zo wordt de lever traditioneel verbonden met onder andere boosheid en frustratie. De maag en milt worden in deze visie gekoppeld aan voeding en vertering, maar ook aan het vermogen om ervaringen te verwerken.

Dit zijn geen één-op-één oorzaken volgens de westerse fysiologie. Het is een andere manier om naar patronen te kijken.

Voor mij is juist de combinatie interessant.

Niet kiezen tussen lichaam óf emotie. Niet tussen anatomie óf een oosterse kijk op gezondheid.

Maar onderzoeken wat bij die persoon daadwerkelijk samenkomt.

Waarom blijven buikklachten dan terugkomen?

Soms ligt een belangrijk deel van het antwoord bij voeding of een aandoening van het maag-darmstelsel. Daarom moeten aanhoudende, ernstige of onverklaarde buikklachten waar nodig medisch worden onderzocht.

Maar wanneer klachten steeds terugkeren, kan het zinvol zijn om breder te kijken.

Hoe functioneert de buik?

Hoe beweegt het middenrif?

Hoe is de ademhaling?

Waar houdt het lichaam spanning vast?

Hoe reageert het zenuwstelsel?

Hoeveel fysieke belasting is er?

Hoeveel herstel is er?

En wat heeft iemand emotioneel te verwerken gehad?

Vaak kan het lichaam lange tijd aanpassen en compenseren. Tot de totale belasting groter wordt dan wat het systeem op dat moment kan opvangen.

Dan kan de buik één van de plekken zijn waar dat zichtbaar wordt.

Wat hier anders gebeurt

Ik kijk daarom niet alleen naar je buik.

Ik kijk naar de samenhang tussen organen, middenrif, ademhaling, zenuwstelsel, spieren, gewrichten en bindweefsel. En ik kijk naar wat er veranderde in de periode waarin je klachten ontstonden of begonnen terug te komen.

Daarbij neem ik zowel fysieke als emotionele belasting mee.

Niet om vooraf te bepalen waar jouw buikklachten vandaan komen.

Juist om te onderzoeken waarom jouw lichaam reageert zoals het reageert.

De vraag wordt daarmee niet alleen:

Wat moet ik niet meer eten?

Maar ook:

Wat probeert mijn lichaam al langere tijd op te vangen en te verwerken?

Herken je dit patroon? Lees dan verder over de Lichaamslezing of plan een oriënterend gesprek.